‘Oh, oh, dan heb ik er in elk geval één fout...’ Ronald Plasterk (53), tot half februari minister van Onderwijs, maar vooral decennialang wereldtopper op het terrein van de moleculaire biologie, is een perfectionist. Als hij inziet dat hij bij één vraag niet goed gekeken heeft, is hij oprecht teleurgesteld. Zijn eigen examentijd in Den Haag sloot hij indertijd met louter negens en tienen af.

Plasterk had dinsdagmiddag voor het biologie-examen vmbo-t slechts drie kwartier nodig, maar hij noemt het ‘veel’, en ‘pittig’. ‘Moet je kijken, 24 velletjes, veel tekst, 51 opgaven. Daar moet je de concentratie maar voor kunnen opbrengen. Als je een taalprobleem hebt, haal je dit niet.’

De oud-minister is te gast op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer (OSB) in Amsterdam-Zuidoost, een veelkleurige school waar ze al decennia zijn pleidooi voor een later selectiemoment in het voortgezet onderwijs in de praktijk brengen. Hier geen gymzaal met lange rijen tafeltjes, maar het examen gewoon in de eigen klas, als betrof het een proefwerk.

Plasterk vindt het prachtig: veel rumoer pal voor aanvang, maar meteen daarna opperste concentratie. ‘Je moet hiervoor niet alleen genoeg geleerd hebben, maar ook goed kunnen lezen, en logisch kunnen redeneren.’

Hier en daar ziet hij een instinker. Neem vraag 30, over de pestepidemie en op bloedgroepen lijkende antigenen op pestbacteriën. ‘Ik had eerst de neiging snel B en AB te kiezen, maar het moet juist O en A zijn, want je kunt natuurlijk niet die antigenen in je eigen bloed hebben.’

Maar liefst twintig thema’s, van bijen als explosievenspeurhond via de iepziekte naar de mannelijke geslachtsorganen. Flinke nadruk op het menselijk lichaam. Plasterk waardeert dat, het sluit aan bij de belevingswereld van jongeren. Tot zijn genoegen twee thema’s over de evolutie. ‘Als je gelooft dat de aarde 6.000 jaar geleden geschapen is, geeft dat problemen bij vraag 8. Evolutie is echt een wetenschappelijk feit.’

Eén thema mist hij: DNA. ‘Jammer? Ach, ze zullen het in de les wel hebben gehad.’ Juist met het DNA opende zich indertijd voor de biologiestudent Plasterk het grote wonder: ‘Dat die hele complexe driedimensionale werkelijkheid in een eendimensionale vierletterige code te vatten was... Dat wilde ik snappen.’

Nu verkijkt hij zich bij opgave 6 op een eenvoudige stamboom van olifantachtigen. ‘Ik keek bij het pleistoceen in plaats van het plioceen, fout gelezen, stom.’ Maar met 60 van de maximale 68 punten had de oud-minister niettemin heel goed gescoord.

Dat maandag staatssecretaris Van Bijsterveldt de examens officieel aftrapte en niet hij, stoorde hem niet. ‘Ik ben druk met de PvdA-campagne. Maar als we het kiezersmandaat krijgen, ga ik dolgraag door als minister van Onderwijs. Bijvoorbeeld om iets aan die vroege selectie te doen.’

(bron: Volkskrant INTERVIEW, Door Robin Gerrits op 19 mei '10,)